Katar Enerji Krizi Küresel Lng Piyasasını Sarstı

İran savaşı, küresel LNG piyasasını alt üst etti. Katar'ın Ras Laffan tesisi hasar gördü, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği felç oldu.

Katar LNG'si Derin Yaralar Aldı

İran'ın Katar'a yönelik misilleme saldırıları, dünyanın en büyük LNG üreticilerinden birinin kalbini vurdu. Ras Laffan tesisi hasar gördü; kapasitenin yaklaşık yüzde 17'si beş yıla kadar devre dışı kalabilir. Ülkenin devasa genişleme planları da bu süreçte askıya girdi. Salı günü QatarEnergy, Çin, Güney Kore, İtalya ve Belçika'daki müşterilerini kapsayan bazı LNG tedarik sözleşmelerinde mücbir sebep ilan etti.

On yıllar boyunca enerji krizlerinde küresel ekonominin güvenilir sigortası sayılan LNG, artık savaş alanının tam ortasında. Küresel LNG taşımacılığının yaklaşık beşte birini üstlenen Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği felç olmuş durumda. Körfez'den gelen arza olan alıcı güveni de ciddi biçimde sarsıldı.

Doğalgaz Piyasası Petrole Göre Çok Daha Kırılgan

Ham petrolün aksine, dünyada acil durumlarda devreye girebilecek büyük bir stratejik doğalgaz rezervi bulunmuyor. Ortadoğu petrolünün bir bölümü boru hatlarıyla Hürmüz Boğazı'nı atlayabilirken, Katar LNG'sinin alternatif çıkış yolu yok. Sıvılaştırma tesisleri ise inşası yıllar süren, onarımı geleneksel petrol sahalarına kıyasla çok daha uzun zaman alan mühendislik mega projeleri.

Oxford Üniversitesi öğretim görevlisi ve eski enerji ticaret yöneticisi Adi Imsirovic, Wall Street Journal'a şunları söyledi: "Savaş bir gecede bitse bile, doğalgaz piyasasının normale dönmesi petrol piyasasına göre çok daha uzun sürecektir. Sistemdeki açığın büyük bir kısmı eskiden LNG tarafından karşılanıyordu, bu nedenle zincirleme etkiler çok büyük." Uzmanlar, Trump yönetimi ile İran kısa sürede anlaşmaya varsa bile sonuçların uzun soluklu olacağı konusunda hemfikir.

Zengin Ülkelere Enflasyon, Gelişmekte Olanlara Kıtlık

LNG krizi, varlıklı ülkeleri uzun süreli enerji kaynaklı enflasyon dalgasıyla tehdit ederken gelişmekte olan ekonomileri yakıtı kısmaya ve fabrika üretim hatlarını kapatmaya zorluyor. Küresel mahsul verimi de tehlike altında. Rusya'nın 2022'de Ukrayna'ya saldırısının ardından Avrupa'nın boru hattı tedariki kesildiğinde LNG bu boşluğu hızla doldurmuştu; 2011'deki Fukuşima felaketinin ardından da Japonya'nın nükleer reaktörlerini kapatmasının şokunu absorbe etmişti. Şimdi ise bu güvenilirlik imgesi ciddi biçimde zedeleniyor.

Rystad Energy'nin kıdemli analisti Jan-Eric Fähnrich durumu şöyle değerlendirdi: "Bu, doğalgaz piyasası için yönsel bir değişim: zaman içinde daha fazla arz esnekliği beklemekten, daha sıkı dengeler ve daha büyük altyapı riskiyle karşı karşıya kalmaya doğru bir geçiş. Şimdi önemli olan sadece kaybedilen hacim değil, aynı zamanda oluşturulan emsaldir. Körfez'deki kritik enerji altyapısının savunmasız olduğu görüldüğünde, alıcılar bu riski ilk kesintiden daha uzun süre fiyatlandıracaklardır."

Tankerler Rota Değiştiriyor, Asya En Çok Etkileniyor

Katar ve BAE ihracatının durmasıyla Avrupa ve Asya, ABD ile Avustralya'dan gelen boş kapasite için kıyasıya rekabet ediyor. Veri sağlayıcısı Kpler'e göre Avrupa'ya gitmesi planlanan yaklaşık 11 LNG tankeri, 3 Mart'tan bu yana Asya'ya yönlendirildi. Louisiana'daki Plaquemines LNG terminalinden yüklenen La Seine adlı tanker de yolculuğunun ortasında rotasını değiştirerek batı Fransa'daki bir ithalat terminali yerine Asya'da daha yüksek fiyat veren bir alıcıya yöneldi.

Rystad'a göre savaşın sonuçları Asya'yı orantısız biçimde vuruyor. Çin, Katar LNG ihracatının yaklaşık dörtte birini satın alan en büyük ithalatçı konumunda; Hindistan ise yaklaşık yüzde 10'unu ithal ediyor. LNG'nin büyük bölümünü Körfez'den karşılayan Asya'daki gelişmekte olan ülkeler, yüksek fiyatlar nedeniyle özellikle zor bir dönemden geçiyor.

Genişleme Planları Rafa Kalktı, Piyasa Kıtlığa Sürükleniyor

Saldırılardan önce Katar'ın devasa Kuzey Sahası genişletme projesinin bu yılın sonlarından itibaren piyasaya yeni LNG pompalaması bekleniyordu. Körfez'deki altyapı hasarı ve lojistik felci bu planları erteledi. Rystad, genişlemede bir yıla kadar gecikme yaşanabileceğini, Ras Laffan'ın yeniden inşasının ise beş yıl sürebileceğini tahmin ediyor.

Danışmanlık firması Eurasia Group, müşterilerine gönderdiği raporda "Aşırı arz beklenirken, küresel doğalgaz piyasası artık yetersiz arz ve pahalılık durumuna düşecek" diye yazdı. En büyük LNG ihracatçısı ABD bu kıtlık döneminde önemli kazanımlar elde edecek olsa da yeni ihracat kapasitesi eklemek yıllar alacak. Shell, küresel LNG talebinin 2040'a kadar yüzde 68 artacağını öngörüyor; ancak LNG'nin taşınabilirliğini mümkün kılan mühendislik, altyapısını aynı zamanda benzersiz ölçüde kırılgan yapıyor. Savaş sürdükçe bu kırılganlıkların enerji piyasalarını ve küresel ekonomiyi sarsmaya devam edeceği öngörülüyor.