ABD'nin Küresel Liderliği Hürmüz Krizinde Sarsıldı

New Statesman dergisi, Trump'ın İran politikasının küresel dengeleri sarstığını ve ABD'nin imparatorluk algısını kalıcı biçimde zedeleyebileceğini öne sürdü.

"Küçük Gezi"den Kontrolden Çıkan Krize

İngiliz dergisi New Statesman, "Çöküş: Donald Trump Amerikan İmparatorluğunu Nasıl Yok Etti?" başlıklı analizinde, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran müdahalesini nasıl küçümsediğini ve bunun nasıl büyük bir krize dönüştüğünü ele aldı. Trump, savaşın 10. gününde Miami'deki golf kulübünde yaptığı konuşmada İran'a yönelik operasyonu "küçük bir gezi" olarak tanımladı. Aynı gün düzenlediği basın toplantısında ise söylediklerini yumuşatarak "Bizi savaştan uzak tutacak bir gezi" dedi; operasyonun "planlanandan çok daha ileride" olduğunu ve "çok yakında" biteceğini de ekledi. Analiz, bu tablonun kısa sürede ciddi bir krize dönüştüğünü vurguladı.

Hedef Nükleerden Hürmüz'e Kaydı

New Statesman'a göre ABD, başlangıçta İran'ın nükleer kapasitesini kırmayı hedefliyordu; ancak süreç içinde odak Hürmüz Boğazı'nın açılmasına ve savaş öncesi dengelerin yeniden tesisine kaydı. Dergi bu yeni hedefi gerçekçi bulmadı. "Boğazın askeri güçle açılması yüksek Amerikan kayıplarına yol açabilir ve ABD çekildiği anda kontrol yeniden İran'a geçer" değerlendirmesi yapıldı.

İran'dan Stratejik Hamle: Boğaz Kontrolü

İran Parlamentosu Ulusal Güvenlik Komitesi, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilere geçiş ücreti uygulanmasını ve bazı ülkelere ayrıcalık tanınmasını onayladı. Komisyon Başkanı İbrahim Azizi durumu şöyle özetledi: "Trump sonunda 'rejim değişikliği' hayalini gerçekleştirdi ama bölgenin denizcilik rejiminde! Hürmüz Boğazı kesinlikle yeniden açılacak, ama sizin için değil." Analiz, bu adımın küresel tedarik zinciri üzerindeki kritik bir gücü fiilen İran'ın eline verdiğini savundu.

İran'ın Askeri Kapasitesi Endişe Yarattı

Yazıda İran'ın sahada sergilediği askeri kapasite de mercek altına alındı. Katar'daki Ras Laffan Sanayi Şehri'ne yönelik saldırının 3 ila 5 yıl sürecek hasar bıraktığı, Suudi Arabistan'daki Prens Sultan Hava Üssü'nün hedef alınmasıyla ABD sistemlerinin zarar gördüğü belirtildi. Bir Amerikan savaş uçağının düşürülmesi ise Trump'ın "İran hava savunması yok edildi" söylemini doğrudan çürüttü.

Küresel Ekonomi İçin Alarm Zilleri

Hürmüz Boğazı'nın risk altına girmesiyle küresel enerji piyasalarında ciddi bir tehdit oluştuğunu vurgulayan analiz, bu krizin gıda, yarı iletken ve enerji sektörlerini derinden sarsabileceği uyarısında bulundu. Petro-dolar sistemi de tehdit altında: Çin'in İran petrolünü yuan cinsinden satın alması, ABD'nin küresel ekonomik hegemonyasına doğrudan meydan okuma olarak değerlendirildi.

"Stratejik Hata Değil, Sistemik Çöküş"

New Statesman, yaşananları basit bir strateji hatasına değil, daha köklü bir yönetim sorununa bağladı. Amerikalı tarihçi Barbara Tuchman'a atıfla, hükümetlerin bile bile yanlış politikaları nasıl sürdürebildiği hatırlatıldı; Trump yönetiminin de uyarılara kulak vermeksizin İran politikasını ısrarla devam ettirdiği vurgulandı. Analiz, bu tabloyu "sistematik çöküş" olarak tanımladı.

İran Rejimi Neden Kolay Yıkılmaz?

Yazıda İran'ın çok katmanlı iç yapısı nedeniyle rejimin kolay çökmesinin mümkün olmadığı özellikle belirtildi. Devrim Muhafızları'nın ekonomi üzerindeki denetimi, Basij milisleri ve dini kurumların gücü bu direncin temel kaynakları olarak sıralandı. "Bu gruplar için savaşı kaybetmek, her şeylerini kaybetmek anlamına geliyor. Bu nedenle sonuna kadar direnecekler" değerlendirmesi de analizde yer aldı.

Donald Trump'ın Mirası: Amerikan İmparatorluğunun Sonu mu?

New Statesman analizini çarpıcı bir sonuçla noktaladı: "Savaş nasıl sonuçlanırsa sonuçlansın, İran büyük bir güç olarak ortaya çıkacak." Bu durumun İsrail, Suudi Arabistan ve Körfez ülkeleri için yeni güvenlik riskleri doğuracağı da öngörüldü. Dergiye göre çatışmanın en kalıcı sonucu şu cümleyle özetlendi: "Savaşın en önemli sonucu Amerikan imparatorluğu fikrinin ölümü olacaktır." Trump'ın politikalarının ABD'yi hem içeride hem dışarıda zayıflattığı ve küresel sistemde geri dönüşü güç bir yola soktuğu vurgulandı.