Fıstık Fiyatları 8 Yılın Zirvesinde Baklava Ve Tatlılara Yansıdı

İran'da patlak veren savaş, küresel Antep fıstığı piyasasını alt üst etti. Dünyanın ikinci büyük Antep fıstığı üreticisi olan İran'daki çatışmalar, tedarik zincirini kilitledi; sosyal medyada viral olan Dubai çikolatası trendi de talep patlamasını körükleyince fiyatlar son 8 yılın en yüksek seviyesine fırladı.

Savaş ve Dubai Çikolatası Fırtınası Antep Fıstığı Fiyatlarını Zirveye Taşıdı

Şubat ayı sonunda İran'da başlayan savaş, küresel fıstık tedarikinde derin bir kırılma yarattı. Dünya üretiminin beşte birini, ihracatının ise üçte birini tek başına karşılayan İran'daki lojistik hatlar tamamen kapandı. Mart itibarıyla Antep fıstığının pound başına fiyatı 4,57 dolara çıkarak Mayıs 2018'den bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı. 2 Mart'tan itibaren Orta Doğu'ya yapılacak sevkiyatlar için yeni rezervasyon alımı da tamamen durduruldu.

Dubai Çikolatası Trendi Talebi Patlattı

Krizin tam da bu dönemde patlak vermesi, gıda sektörü açısından adeta "kusursuz fırtına" koşulları oluşturdu. 2023 sonundan itibaren sosyal medyada hızla yayılan Antep fıstıklı çikolata trendi; Avrupa, Orta Doğu ve Asya pazarlarında talebi daha önce görülmemiş bir hızda artırdı. Son iki yılda fiyatlar yüzde 30 yükseldi.

Hindistan'dan Türkiye'ye Küresel Etki Büyüyor

İletişim kesintileri ve yaptırımların üstüne bir de savaşın gölgesi düşünce, İran fıstığının küresel pazara çıkması imkânsız hale geldi. Dünyanın en büyük ithalatçıları arasında yer alan Hindistan bu krizden en çok nasibini alan ülkelerin başında geliyor. Türkiye de bu tablodan doğrudan payını alıyor; yerli Antep fıstığı ihracatta rekor fiyatlara ulaşırken iç piyasada baklava ve tatlı fiyatları sert yükseldi.

2025 Hasadı da Belirsiz, Kriz Uzayabilir

Fiyatları yukarı çeken bir diğer etken, 2025 hasadının zaten düşük bekleniyor olmasıydı. İran'ın kuzeydoğusundaki geniş fıstık bahçelerinin savaştan fiziksel zarar görüp görmediği henüz netlik kazanmadı. Eğer üretim alanları zarar gördüyse, fiyatlardaki yükselişin yıllarca sürebileceği öngörülüyor.

Gıda Üreticileri Zor Bir Seçimle Yüz Yüze

Antep fıstığı, dondurma ve şekerleme sektöründe ikamesi en güç hammaddelerden biri sayılıyor. Arz daralması karşısında üreticiler üç yoldan birini seçmek zorunda kalıyor: ürün fiyatlarına ciddi zamlar yansıtmak, tariflerde fıstık oranını düşürerek "fıstık aromalı" ürünlere geçmek ya da yer fıstığı veya fındık gibi daha ucuz alternatiflere yönelmek. Uzmanlar, yükselen maliyetler nedeniyle gıda sanayisinde ikame ürün kullanımının önümüzdeki dönemde belirgin biçimde artabileceği konusunda uyarıyor.

Tüm Gözler ABD'ye Çevrildi

İran devre dışı kalırken piyasalar, küresel üretimin yüzde 40'ını ve sevkiyatın yarısını karşılayan ABD'ye umuduyla bakıyor. Amerikan arzının bu devasa talep dalgasını dengeleyip dengeleyemeyeceği, önümüzdeki aylarda küresel fıstık fiyatlarının seyrini belirleyecek kritik soru olarak gündemdeki yerini koruyor.