Hong Kong İran İçin ABD Yaptırımlarını Delme Merkezi Oldu

Hong Kong, İran'ın ABD yaptırımlarını aşmak için kullandığı kritik bir köprüye dönüşüyor. Wall Street Journal'ın haberine göre şehrin esnek şirket kurma mevzuatı ve Çin'in tek taraflı yaptırımları tanımayan hukuki tutumu, Tahran'a milyarlarca dolarlık ticaret kapısı açıyor.

Hamed Dehghan Davası: Hong Kong'un İran İçin Önemi

Tahran merkezli bir ticaret şirketinin CEO'su Hamed Dehghan, Hong Kong'un İran için taşıdığı stratejik değeri somutlaştıran en çarpıcı örneklerden biri. ABD Hazine Bakanlığı, Dehghan'ı 2019'da İran'ın füze programı ve Devrim Muhafızları bağlantılı şirketler adına Hong Kong'daki bir paravan şirket üzerinden 1 milyon dolardan fazla hassas ekipman temin etmekle suçladı. Ancak bu suçlama Dehghan'ı durdurmaya yetmedi; şehrin finansal ve hukuki yapısını kullanan Dehghan, tüm iddialara karşın ticaret yapmayı sürdürdü.

Şahid-136 Drone'ları ve Paravan Şirketler

ABD'ye göre Dehghan ile bağlantılı paravan şirketler, İran'ın Körfez ülkelerine yönelik saldırılarında öne çıkan Şahid-136 drone'larının üretiminde kullanılan kritik parçaları Tahran'a ulaştırdı. Bu ticaretin önemli bir bölümü Hong Kong üzerinden gerçekleşti. ABD Hazine Bakanlığı'nın hazırladığı bir rapora göre, Hong Kong'daki paravan şirketler 2024 yılında İran'ın kayıt dışı bankacılık faaliyetleriyle ilişkilendirilebilecek 4,8 milyar dolarlık finansal işlem yürüttü.

Uzmanlar bu rakamın Hong Kong'u, 6,4 milyar dolarlık işlem hacmiyle birinci sıradaki Dubai'nin hemen ardına yerleştirdiğini vurguluyor. Birleşik Arap Emirlikleri'nin İran'a yönelik kayıt dışı bankacılık faaliyetlerine karşı yeni önlemler almaya hazırlandığı tahmin edildiğinden Hong Kong'un Tahran için giderek daha kritik bir noktaya geleceği öngörülüyor.

Hong Kong Neden Güvenli Liman?

Hong Kong yönetimi, ana karadaki Çin hükümeti gibi, BM Güvenlik Konseyi kararına dayanmayan "tek taraflı" yaptırımları hukuken tanımıyor. Bu tutum, ABD'nin uyguladığı kısıtlamaların Hong Kong sınırları içinde hiçbir resmi geçerliliğinin kalmaması anlamına geliyor. Şehrin şirket kurmayı ve para transferini kolaylaştıran yapısı, onu yalnızca İran için değil yaptırımlardan kaçınmaya çalışan herkes için işlevsel bir merkez haline getiriyor.

ABD'nin Yeni Taktiği: Sekreterlik Firmalarını Hedef Almak

ABD Ticaret Bakanlığı, paravan şirketlerin kuruluş süreçlerini yöneten "sekreterlik firmalarının" adreslerini kara listeye almaya başladı. Bu çerçevede yaptırım listesindeki bir adresle aynı binayı ya da ofisi paylaşan tüm işletmeler, ABD kaynaklı ürünleri ithal ederken ağır kısıtlamalarla karşılaşıyor. Söz konusu denetimler gelişmiş askeri teknolojilerden drone yapımında kullanılan basit elektronik bileşenlere uzanan geniş bir ürün yelpazesini kapsıyor.

ABD yönetimi bu yöntemi özellikle İran'a yasaklı parça gönderdiği iddia edilen Liu Baoxia ve ekibine karşı uyguluyor; grubun kullandığı Hong Kong adresleri riskli ilan edilerek kara listeye alındı. Hakkında 15 milyon dolar ödül bulunan Liu'nun yakalanması için çalışmalar sürüyor. Bazı firmalar baskı karşısında adres değiştirerek faaliyetlerini sürdürürken uzmanlar bu yöntemin ne ölçüde etkili olacağını tartışmaya devam ediyor.