ABD İran Nükleer Müzakerelerinde Çıkmaz Yaşanıyor

Donald Trump, İran'ın ateşkes teklifine verdiği yanıtı "Hiç hoşuma gitmedi, kesinlikle kabul edilemez" sözleriyle reddederken Al Jazeera, olası senaryoları masaya yatırdı. Trump ayrıca İran'ı yaklaşık 47 yıldır oyalama politikası izlemekle suçladı.

İran'dan Sessiz Karşılık: "Trump Memnun Değilse Plan İyidir"

Tahran, Trump'ın sert çıkışına resmi düzeyde doğrudan yanıt vermedi. Ancak İran'a yakın Tasnim Haber Ajansı'na konuşan bir kaynak, "Trump memnuniyetsizlik gösteriyorsa bu genellikle planın daha iyi olduğu anlamına gelir" dedi. İran medyasına göre Tahran, ABD'nin teklifini "teslimiyet dayatması" olarak değerlendirip reddetti. İran'ın yanıtını ABD piyasalarının açılışından önce iletmesiyle petrol fiyatları yüzde 3 yükseldi.

İran'ın Masaya Koyduğu Talepler

İran'ın yanıtında kapsamlı koşullar sıralandı: Savaşın tüm cephelerde derhal durdurulması, ülkeye saldırı olmayacağına dair güvence verilmesi, petrol ihracatına yönelik yaptırımların 30 gün içinde tamamen kaldırılması, deniz ablukasının sona erdirilmesi ve dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılması bunların başında geliyor.

Washington'ın Önündeki İki Senaryo

Al Jazeera, eski ABD Savunma Bakan Yardımcısı Michael Mulroy'un değerlendirmelerine yer verdi. Mulroy'a göre Washington'un önünde iki yol var: İlki, "Özgürlük Projesi" adı verilen ve Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmasını ile İran limanlarına yönelik deniz ablukasının sürmesini öngören uzun süreli deniz operasyonu. Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham da İran'ın yanıtını "tamamen kabul edilemez" olarak nitelendirerek daha sert bir yaklaşım istedi.

İkinci senaryo ise İran'daki altyapı hedeflerine yönelik doğrudan askeri saldırıları kapsıyor. Mulroy, bu adımın Tahran üzerindeki baskıyı artırabileceğini ancak İran'ın da karşılık olarak bölgedeki enerji altyapılarını hedef alabileceğini ve bunun küresel enerji fiyatlarını daha da yukarı çekebileceğini vurguladı. ABD'nin bölgede askeri yığınak yaptığı ve mühimmat sevkiyatını artırdığı da belirtildi. 40'tan fazla ülke, Hürmüz Boğazı'nda gemilere refakat edecek Avrupa öncülüğündeki olası bir görev gücüne katkıyı görüşmek üzere bir araya gelecek.

Netanyahu: "Bu İş Bitmedi"

İsrail Başbakanı Netanyahu, Trump ile görüşerek "savaşın henüz sona ermediğini" söyledi. CBS News'e konuşan Netanyahu, "Bence çok şey başardık. Ancak İran'dan çıkarılması gereken nükleer malzeme hala mevcut olduğu için bu iş bitmedi" dedi. Netanyahu, İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarının taşınması ve füze kapasitesinin sınırlandırılması gerektiğini de savundu.

Netanyahu askeri seçeneği de gündemden düşürmedi: "Askeri yöntemler hakkında konuşmayacağım, ancak Başkan Trump bana 'Oraya girmek istiyorum' dedi. Bunun için bir zaman çizelgesi vermeyeceğim, ancak bu son derece önemli bir konu." İranlı eski diplomat Abbas Hamiyar ise ülkesinin "tehdit altında müzakere etmeyeceğini" belirterek "Direnişin bedeli teslimiyetin bedelinden daha düşüktür" dedi.

Çözüm Çin'den Gelebilir mi?

Diplomasi ihtimali henüz tamamen kapanmış değil. Trump'ın bu hafta gerçekleştireceği Çin ziyaretinde İran meselesinin de gündeme gelebileceği belirtildi. The Wall Street Journal'e konuşan ABD'li yetkililer, Trump'ın Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'den İran konusunda destek isteyebileceğini öne sürdü.