Körfez Savaşının Faturası 27 Milyar Doları Geçti

ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş 21. gününe girerken küresel enerji piyasaları sarsılmaya devam ediyor. Savaşın Amerikan halkına maliyeti 27 milyar doları aştı.

Petrol 112 doların üzerine çıktı, Suudi Arabistan'dan 180 dolar uyarısı

Savaşın tırmanabileceği endişeleri ve çatışmanın yakın vadede çözüme kavuşacağına dair beklentilerin zayıf olması, küresel petrol fiyatlarını yeniden yukarı taşıdı. Savaş bölgesindeki 68 rafineride üretim neredeyse tamamen durdu. 110 doların altını gören Brent petrolünün varil fiyatı 112 doların üzerine çıkarken bu haftaki kazançlar yaklaşık yüzde 9'a ulaştı.

Financial Times'a konuşan Suudi Arabistanlı yetkililer, savaşın nisan ayına sarkması halinde petrol fiyatlarının 180 dolara kadar yükselebileceği uyarısında bulundu. LNG cephesinde ise şubat ortasında 29 euro olan megawatsaat fiyatının, Hürmüz Boğazı'nın 10 hafta daha kapalı kalması durumunda 500 euroya çıkabileceği belirtiliyor.

ABD, İran petrolünü piyasaya sürdü: 140 milyon varil

ABD yönetimi küresel petrol krizini hafifletmek için İran petrolünün satışına geçici izin verdi. Hazine Bakanı Scott Bessent, denizde bekleyen İran petrolünün satışına olanak tanıyan dar kapsamlı ve kısa süreli bir genel lisans yayımladıklarını duyurdu. Bessent, "Destansı Öfke Operasyonu'na devam ederken, fiyatları düşük tutmak için İran'ın petrolünü Tahran'a karşı kullanacağız" dedi.

Yaptırım altındaki İran petrolünün Çin tarafından ucuza stoklandığına dikkat çeken Bessent, bu arzın serbest bırakılmasıyla yaklaşık 140 milyon varil petrolün hızla küresel piyasaya sunulacağını ve enerji üzerindeki geçici baskıların hafifletileceğini aktardı. Hazine Bakanlığı'nın yayımladığı lisansa göre 20 Mart'tan önce gemilere yüklenmiş İran menşeli ham petrol ve petrol ürünlerinin satışı, teslimatı ve boşaltılmasına 19 Nisan'a kadar izin verildi.

Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiği yüzde 95 düştü

ABD Başkanı Donald Trump, İran'a düzenlenen saldırılarda "karşı tarafı kelimenin tam anlamıyla yok etmekte olduklarını" belirterek "ateşkes istemediğini" açıkladı. Hürmüz Boğazı'nı ABD'nin kullanmadığını vurgulayan Trump, bu konuya Avrupa, Güney Kore, Japonya ve Çin'in "müdahil olması gerektiğini" savundu.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise farklı bir tablo çizdi: "Boğazı kapatmadık. Açık." Arakçi, Tahran yönetimiyle temas kuracak ülkelere Hürmüz'den güvenli geçiş sağlamaya hazır olduklarını söyledi. Savaşın başladığı 28 Şubat'tan bu yana boğazdan geçen gemi trafiği yüzde 95 geriledi; yüzde 5'lik geçiş ise büyük ölçüde İran bağlantılı "gölge filo" gemilerinden oluşuyor.

Kpler analiz şirketine göre 1-19 Mart arasında Hürmüz'den 116 gemi geçti. İran gemilerini yüzde 18 ile Yunan, ardından yüzde 10 ile Çin bayraklı gemiler izledi; geçen gemilerin üçte biri yaptırım kapsamında. JPMorgan verilerine göre mart başından bu yana boğazdan günde ortalama 1,3 milyon varil petrol geçiyor.

IEA'dan petrol krizine karşı evden çalışma çağrısı

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), petrol tüketimini hızla düşürmek için acil "davranış değişikliği" çağrısında bulundu. Ajans, uzaktan çalışma modeline geçilmesini, otoyollardaki hız limitlerinin en az 10 kilometre düşürülmesini ve özel araç yerine toplu taşımanın teşvik edilmesini önerdi. IEA Başkanı Fatih Birol, "Talebi azaltmaya yönelik bu önlemler, tüketicileri ekonomik şoktan korumak ve enerji güvenliğini desteklemek için kritik bir araçtır" dedi.

Havacılık sektöründe 50 milyar dolarlık değer kaybı

Savaşın tetiklediği enerji krizi, artan yakıt maliyetleri ve hava sahası kısıtlamaları havacılık sektörünü pandemi dönemini aratır biçimde vurdu. Savaş nedeniyle 50 binden fazla uçuş iptal edilirken bilet fiyatları hızla yükseliyor. Financial Times'a göre büyük havayolu şirketlerinin piyasa değerleri 20 günde 50 milyar dolar eridi; American Airlines'ın değeri pandemi dönemindeki seviyeye geriledi.

United Airlines, artan maliyetler gerekçesiyle uçuş kapasitesini yüzde 5 azaltacağını duyurdu. Turizm kaynaklı kaybın 12 milyar doları aştığı hesaplanırken Dünya Seyahat ve Turizm Konseyi verilerine göre çatışmalar uluslararası ziyaretçi harcamalarını günlük en az 600 milyon dolar azaltıyor.

Körfez ülkelerinde günlük 2,3 milyar dolar kayıp

Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla Körfez ülkelerinden petrol ihracatı yüzde 60'tan fazla azaldı. Günlük ihracat 25,1 milyon varilden 9,7 milyon varile geriledi. Türkiye Enerji Stratejileri ve Politikaları Araştırma Merkezi Başkanı Oğuzhan Akyener, "Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt, Umman, Bahreyn ve Irak'ın enerji krizinden kaynaklı toplam kaybının günlük yaklaşık 2,3 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor" dedi.

Kriz, yenilenebilir enerji tartışmasını yeniden alevlendirdi

21. Yüzyıl Yenilenebilir Enerji Politika Ağı (REN21) İcra Direktörü Rana Adip, fosil yakıtların sürekli çıkarılma, taşınma ve ticaret gerektirdiğini; bu zincirin herhangi bir noktasındaki aksaklığın küresel ekonomiyi derinden sarabileceğini vurguladı. Adip, "Yenilenebilir enerji sistemleri farklı şekilde çalışır. Kurulduktan sonra yakıt maliyetini ortadan kaldırır, enerji fiyatlarının daha istikrarlı olmasına yardımcı olur ve küresel piyasalardaki oynaklığa maruziyeti azaltır" dedi.

Adip, güneş, rüzgar ve su gibi yerel kaynakların uluslararası tedarik yollarına ya da jeopolitik dinamiklere bağlı olmayan enerji sağladığını belirterek hükümetleri doğru politikalar oluşturmaya ve yatırımları yenilenebilir enerjiye yönlendirmeye çağırdı.