İran'da Protestolar Kanlı Bilançoyla Devam Ediyor: Can Kaybı 6 Bini Aştı
Geçen yılın son günlerinde riyalin çöküşüyle başlayan ve bir ayı geride bırakan İran protestolarında ölü sayısı 6 bin 126'ya ulaştı. ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı, güvenlik güçleri dahil binlerce kişinin hayatını kaybettiğini ve on binlerce protestocunun gözaltına alındığını açıkladı. Uluslararası örgütler, güvenlik güçlerinin "benzeri görülmemiş" şiddetine dikkat çekerken ülkede ekonomik kayıplar da artıyor.
Protestolar, yerel para birimi riyalin dolar karşısında sert değer kaybetmesinin ardından 28 Aralık 2025'te Tahran'ın tarihi Büyük Çarşı'sında patlak verdi. Esnafın öncülük ettiği gösteriler kısa sürede tüm ülkeye yayıldı ve 8 Ocak'ta başkentte şiddet tırmandığında yönetim internet erişimini tamamen kesti.
Ölü Sayısı Her Gün Artıyor
Virginia'da faaliyet gösteren HRANA'nın son verilerine göre, protestolar sırasında 214 güvenlik görevlisi de dahil olmak üzere 6 bin 126 kişi yaşamını yitirdi. Gözaltına alınan kişi sayısı ise 41 bin 880'e ulaştı. Ajans sadece bir gün önce ölü sayısını 5 bin 848 olarak açıklamıştı. HRANA, yeni vakaları doğrulamaya devam ettikçe bu rakamları güncellediğini bildiriyor.
İran Şehit ve Gaziler Vakfı ise 21 Ocak'ta çok daha düşük bir rakam açıklamıştı. Adli Tıp Kurumu verilerine dayandırılan resmi bilançoya göre 3 bin 117 kişi hayatını kaybetti. Vakıf bu kişilerden 2 bin 427'sinin "silahlı terör grupları tarafından öldürülen güvenlik güçleri ve siviller" olduğunu öne sürerken, kalan 690 kişi hakkında herhangi bir bilgi paylaşmadı.
Hastanelere Güvence Verildi
İran Sağlık Bakanlığı Halkla İlişkiler Merkezi Başkanı Hüseyin Kermanpur, gösterilerde yaralanan yaklaşık 3 bin kişinin son 6 günde hastanelere başvurduğunu duyurdu. Kermanpur, yaralıların tedavi korkusuyla sağlık merkezlerine gitmediğini ancak bakanlığın verdiği güvence sonrası başvuruların arttığını belirtti. "Tüm yaralılar tarafsız şekilde tedavi edilecek. Olaylara karışan kişilerin tespit edilmesinin sağlık merkezleriyle hiçbir ilgisi yok" ifadelerini kullandı.
Uluslararası Toplum Alarm Veriyor
Uluslararası Af Örgütü, İran güvenlik güçlerinin "daha önce benzeri görülmemiş ölçüde ölümcül baskı" uyguladığını vurguladı. Örgüt, silahsız göstericilere karşı demir bilye dolu tüfekler ve av tüfeklerinin hukuka aykırı biçimde kullanıldığını belgeledi. Hastanelerin yaralılarla dolup taştığını, ailelerin morglarda yakınlarının cenazelerini aradığını aktaran örgüt, güvenlik güçlerinin orantısız şiddetine dikkat çekti.
BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, İranlı yetkilileri barışçıl göstericilere yönelik şiddeti durdurmaya ve temel haklara saygı göstermeye çağırdı.
Pezeşkiyan Ekonomik Sorunları İtiraf Etti
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Tahran'da valilerle yaptığı toplantıda ekonomik sıkıntıları gündeme getirdi. "Önceliğimiz halkın geçim, barınma, sağlık ve eğitim sorunları" diyen Pezeşkiyan, "Halka hizmet edildiği sürece hiçbir güç İran'ı teslim alamaz" mesajı verdi.
İçişleri Bakanı İskender Mumini ise protestoları düşman güçlere bağladı. "İran halkının sesi her zaman duyuluyor ve protestolara sağduyuyla yaklaşılıyor. Doğal şekilde süren gösteriler düşmanlar tarafından şiddet eylemlerine dönüştürüldü" iddiasında bulunan Mumini, yabancı istihbarat servislerinin protestolardaki rolünün ortaya çıktığını öne sürdü.
İnternet Kesintisi Ekonomiye Ağır Fatura Kesti
İletişim ve Bilgi Teknolojileri Bakanı Seyyid Settar Haşimi, 8 Ocak'ta kesilen internet bağlantısının ülke ekonomisine günlük 34 milyon 500 bin dolar zarara yol açtığını açıkladı.
Gösteriler sona ermiş görünse de HRANA, yeni vakalar doğrulandıkça ölü ve gözaltı sayılarını güncellemeye devam ediyor.
